Sooyaalkii & Halgan-siyaasadeedkii SNL

(Xuska 60-Guurada 26kii Juun, 1960kii)

Arar:

“Geeska dheeree Afriikiyo,

Geedki Lowya-caddood,

Gubankeediyo Oogo,

Markaad mid gudubto,

Mid gubtaad aragtaaye,

Giddigood waa SNL,”

 

Timacadde,

Qalinka: Boobe Yuusuf Ducaale. Cankaabo@hotmail.com, cankaabo@gmail.com, www.dharaaro.net,

Qaybta: 1aad

Waa qormo inta qormo taariikheed koobnaan karto, urursan. Waxaan u holladay in aan wax aan sidaa u sii badnayn ka idhaahdo Sooyaalka Xisbigii SNL. Koobnaanta ugama gol lihi mowduuca ayaan xiiso lahayn, waa se duruufta jirta ee xaddidaysa dhaqdhaqaaqa iyo kulammada. Waxa intaa soo raaca la’aanta Xarumo laga raadiyo xog iyo macluumaadba. Dadka intii dhacdooyinkaa taariikheed goob-joogga u ahaydna waa gabaabsi ku filiqsan daafaha dunida oo ay adag tahay sida loo asteeyaa halka ay ku sugan yihiin ama geeri iyo nolol midda ay ku aaddan yihiin.

Sidaa daraaddeed, marka laga tago wax yar oo aad iyo aad u kooban macluumaadkayga iyo xogtayduba waxay ku tiirsan yihiin wareysiyo aan la yeeshay ama lala yeeshayba akhyaarta rug-caddaaga ah ee xagga danbe ee qoraalkan ku taxan oo aan aad ugu mahad-celinayo.

Weligay intii aan noolaa marna ma arag wax laga qoray Xisbigaa SNL ee horseedka u ahaa madax-bannaanidii aynu xaqiijinnay 26kii, Juun 1960kii. In la illoobo oo la duudsiyo taariikhda xarakaddaa gobannimo-doonka ahayd, aniga iyo in badan oo kaleba doqonniimo ayay ku tahay. Ilaahay waxaan ka rajaynayaa in ay da’-yarta soo kacaysaa halkaa ka sii ambo-qaadi doonto. Ha samaatoo ha la helo, Aammiin.

1884kii ayay gumeystayaqashii Yurub u qori-tuurteen Qaaradda Afrika. Qaybtii ayaa dalalkii Yurub midba in ku qaytay, Somalilandna waxay qayb ku raacday Boqortooyada Ingiriiska.

Heshiiskii Saanta:

Qabsashadii Ingiriiska ee Somaliland ee 1886kii wax si’ fudud ku suuro-galay ma ahayn. Odayaal daan-cirroole ahaa oo tahan iyo daaqsin geel wax ka arkayay kana hilaadinayay ayaa shaxda la-dhigay. Judhiiba dhulka cagaha ka qaada oo doonyihiinna fuula ayay ku yidhaahdeen. Gumeystihii Ingiriisku isaga oo Doonnidii saran ayaa Heshiis saan lagu kala saxeexday. Intii ay mudnaanta odayaashu u arkayeen ayay ka saxeexdeen ilaa ay ka gaadhsiiyeen in aanu gumeysigu dalka Somaliland ilmo ku dhalin ee gabadhu marka ay uureysato dalkeedii loo qaado. Waana la fuliyay. Maxmiyad gumeystuhu dusha ka ilaaliyo ayaa Somaliland loo yaqaannay. Xaqiiqaduna waxay ahayd in uu dusha ka haystay oo ka xukumayay bal se aan la isku daadsan ee gumeystaha iyo dadka wax u kala soocnaayeen ama u kala soorraayeen. Sidii Talyaanigu iyo Faransiisku Xamar iyo Jabuuti u degeen, Ingiriiskii Somaliland uma barriinsan.

Sow kii Cabdi Aadan Xaad oo Qays loo yaqaannaa heestiisa Hargeysay ha dheelliyin tuduc ka mid ah ku lahaa isaga oo Heshiiskii Saanta ka hadlayay:

“Badda weyn dhexdeedaa,

Saan loogu dhiiboo,

Xeer la dhaabadeeyaa,

Dhaxal looga reeboo,

Weli gaal kumuu dhalan,

Dhudiyeey dushaadee,”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *